سوئد
بن گورهام (Ben Gorham) یکی از چهرههای تأثیرگذار در دنیای عطر و طراحی معاصر و بنیانگذار برند لوکس Byredo است. مسیر حرفهای او برخلاف بسیاری از فعالان صنعت عطر، از یک آموزش کلاسیک در عطرسازی آغاز نشد؛ بلکه ترکیبی از ورزش حرفهای، هنر، طراحی و علاقه به ارتباط میان بو، خاطره و احساس او را به دنیای عطر رساند.
گورهام در سال ۲۰۰۶ برند Byredo را در استکهلم بنیانگذاری کرد. ایده اصلی او این بود که رایحه تنها یک محصول زیبایی نیست، بلکه میتواند مانند یک زبان نامرئی، خاطرات، احساسات و تجربههای شخصی را منتقل کند. همین نگاه متفاوت به عطر، به یکی از ویژگیهای اصلی هویت Byredo تبدیل شد. خود برند نیز فلسفهاش را بر تبدیل خاطرات و احساسات به اشیا و تجربههای حسی بنا کرده است.
از بسکتبال حرفهای تا دنیای عطر
مسیر رسیدن بن گورهام به صنعت عطر غیرمعمول بود. او پیش از ورود جدی به دنیای هنر و عطر، درگیر بسکتبال حرفهای بود. پس از کنار گذاشتن بسکتبال در دهه بیست زندگی، وارد مدرسه هنر در استکهلم شد و در رشته هنرهای زیبا تحصیل کرد. در همین دوران بود که علاقه او به خلق آثار و استفاده از ابزارهای مختلف هنری شکل جدیتری پیدا کرد.
نقطه عطف زندگی حرفهای او، آشنایی با یک عطرساز بود. گورهام در این تجربه متوجه شد که رایحه میتواند نوعی ارتباط نامرئی میان انسانها ایجاد کند؛ ارتباطی که برخلاف تصویر یا کلمات، مستقیماً با حافظه و احساسات پیوند میخورد. این نگاه بعدها به یکی از پایههای فکری Byredo تبدیل شد.
تولد Byredo در سال ۲۰۰۶
بن گورهام در سال ۲۰۰۶ در استکهلم Byredo را تأسیس کرد. هدف او ایجاد یک برند عطر متفاوت بود؛ برندی که بهجای تکیه صرف بر کلیشههای رایج صنعت زیبایی، از خاطرات، فرهنگ، هنر و تجربههای شخصی برای ساخت داستان هر محصول استفاده کند. Byredo بعدها از حوزه عطر فراتر رفت و وارد محصولاتی مانند لوازم آرایش، محصولات خانه و اکسسوریهای طراحیشده نیز شد.
گورهام در گفتوگویی با Forbes توضیح داده است که در سالهای ابتدایی، برای انتقال ایدههای خود به عطرسازان از تصاویر، اشیا، شعر، موسیقی و دیگر منابع الهام استفاده میکرد. بهمرور زمان، شناخت او از مواد اولیه و جنبههای فنی ساخت عطر بیشتر شد و توانست ایدههای انتزاعیتر را نیز در پروژههای عطری دنبال کند.
نگاه بن گورهام به عطر
در نگاه گورهام، عطر فقط مجموعهای از نتهای بویایی نیست. او به رایحه بهعنوان وسیلهای برای بیان خاطره، هویت و احساس نگاه میکند. این دیدگاه باعث شد بسیاری از عطرهای Byredo بیشتر شبیه داستانهای بویایی باشند تا صرفاً ترکیبی از مواد معطر.
یکی از ویژگیهای قابل توجه در رویکرد او، فاصله گرفتن از تقسیمبندیهای سنتی «عطر زنانه» و «عطر مردانه» است. گورهام در گفتوگویی با Forbes توضیح داده بود که مخاطبان بسیار متنوعی میتوانند با یک رایحه ارتباط برقرار کنند و حتی اشاره کرده بود که در فروشگاههای Byredo افراد در سنین بسیار متفاوت، عطرهای مشابهی را امتحان میکنند.
همکاری با عطرسازان برجسته
بن گورهام اگرچه خود مسیر کلاسیک آموزش عطرسازی را طی نکرد، اما در خلق عطرهای Byredo با عطرسازان حرفهای همکاری کرده است. در میان این همکاریها، نام Jérôme Epinette جایگاه ویژهای دارد و بسیاری از رایحههای شناختهشده Byredo با همکاری او شکل گرفتهاند. گورهام در این فرایند بیشتر نقش خالق ایده، مدیر خلاقیت و روایتگر مفهوم عطر را بر عهده داشته است.
این شیوه همکاری باعث شده فرآیند ساخت عطر در Byredo اغلب از یک ایده یا تصویر ذهنی آغاز شود و سپس توسط عطرساز به یک ترکیب بویایی تبدیل شود؛ روشی که مرز میان هنر، خاطره و عطرسازی را کمرنگ میکند.
عطرهای شاخص در کارنامه بن گورهام
برند Byredo در سالهای ابتدایی خود مجموعهای از عطرهای شاخص را معرفی کرد که بعدها به بخشی از هویت اصلی این خانه عطر تبدیل شدند. از جمله این آثار میتوان به Gypsy Water، Bal d’Afrique، Blanche، Mojave Ghost و Rose of No Man’s Land اشاره کرد. Byredo این عطرها را بخشی از مجموعهای از داستانهای بویایی میداند که خاطرات و احساسات جمعی را به زبان رایحه بیان میکنند.
در میان این آثار، Blanche با ایدهای تمیز و مینیمال، Bal d’Afrique با فضای فرهنگی و گرم خود، و Mojave Ghost با الهام از فضای طبیعی، نمونههایی از رویکرد داستانمحور Byredo هستند.
بن گورهام و مفهوم مینیمالیسم اسکاندیناوی
هویت بصری Byredo نیز مانند رایحههای آن، ارتباط نزدیکی با دیدگاه گورهام دارد. طراحیهای ساده، فرمهای مینیمال و استفاده کنترلشده از عناصر بصری، در کنار ایدههای هنری و گاهی جسورانه قرار میگیرند. خود Byredo این رویکرد را ترکیبی از مینیمالیسم اسکاندیناوی و بیان هنری جسورانه توصیف میکند.
به همین دلیل، محصولات Byredo معمولاً تلاش نمیکنند با جزئیات بیش از حد یا طراحیهای شلوغ توجه مخاطب را جلب کنند؛ بلکه فرم ساده محصول، نام، داستان و تجربه حسی در مرکز توجه قرار میگیرند.
فراتر از عطر
چشمانداز بن گورهام از ابتدا محدود به تولید عطر نبود. Byredo بهمرور وارد حوزههای دیگری مانند لوازم آرایش، محصولات خانه، اکسسوری، کیف و کالاهای طراحیشده شد. در این توسعه نیز ایده اصلی برند یعنی ارتباط میان خاطره، احساس، فرهنگ و طراحی حفظ شده است.
برای نمونه، در توسعه محصولات آرایشی، Byredo مفهوم آرایش را نیز بهعنوان تجربهای احساسی و وسیلهای برای بیان شخصیت و حالت درونی معرفی کرده است؛ رویکردی که با فلسفه اولیه گورهام درباره عطر هماهنگ است.
میراث بن گورهام در صنعت عطر
بن گورهام را میتوان نمونهای از نسل جدید خالقان برندهای عطر دانست که مرز میان عطرسازی، هنر، طراحی و فرهنگ را کمرنگ کردهاند. او مسیر خود را نه از آزمایشگاه عطرسازی، بلکه از هنر و تجربه شخصی آغاز کرد و سپس با همکاری عطرسازان حرفهای، ایدههای خود را به زبان رایحه تبدیل کرد.
امروزه Byredo در بیش از ۴۰ کشور حضور دارد و از یک برند عطر به یک مجموعه چندرشتهای در حوزه زیبایی، خانه و طراحی تبدیل شده است. با این حال، فلسفه اولیه آن همچنان بر خاطره، احساس، خلاقیت و تجربه حسی استوار است.
شاید مهمترین ویژگی مسیر حرفهای بن گورهام همین تغییر نگاه به عطر باشد: عطر برای او تنها چیزی نیست که «خوشبو» باشد؛ بلکه ابزاری برای ساختن یک تصویر ذهنی، زنده کردن یک خاطره و ایجاد ارتباط احساسی با مخاطب است. همین رویکرد، بخش مهمی از هویت امروزی Byredo را شکل داده است.
